verhalen

Het leven is als een gedachte (Hfdst.7-9)


Door de handel overzee wordt de wereld kleiner en vervagen de grenzen. De ontdekking dat andersgelovigen in andere delen van de wereld waardevolle culturen hebben blijft niet zonder gevolgen. De verlichte mens ziet de wereld als maakbaar en gaat in plaats van in absolute begrippen steeds meer in termen van beweging en vooruitgang denken. Een klimaat waarin het gelijkheidsbeginsel, de mensenrechten en de burgerrechten ontkiemen. Binnen de wetenschap is men ervan overtuigd dat de waarheid alleen door de rede en het gezonde verstand gevonden kan worden.
Ook in zaken die het dagelijkse leven raken, zoals de mode, de kunst en stijl van bouwen is het verlangen naar modernisering groot. Was de beeldende kunst in de late Middeleeuwen vervlochten met religie en had deze de intentie om de mensen iets over het geloof te leren, aan het begin van de zeventiende eeuw doet de barok haar intrede.
  Hierin gaat het niet meer om het “detail”, maar om de uitwerking in zijn “geheel”. Kerkelijke en wereldlijke machthebbers ontdekken het effect van het drama. Het “iets over het geloof leren”, maakt in de barokke kunst plaats om de mensen te overtuigen van de “grootsheid van het enige en ware geloof” en machthebbers proberen hun absolutistische ideeën met de barok kracht bij te zetten en het volk te imponeren.
Zo bouwen de jezuïeten barokkerken en laat Lodewijk de XIV Versailles bouwen. In tegenstelling tot de Zuidelijke Nederlanden die niet onder het gezag van de Staten-Generaal staan, krijgt de barok in de Republiek weinig voet aan de grond en komen vernieuwingen in de bouwstijl tot uiting in het Hollands Classicisme.
Op de buitendeuren en de bedstedenwand in de mooie kamer van de boerderij van de Huijsmanfamilie op Kolderveen is houtsnijwerk met schelpen aangebracht. In de Rococo, het stijltype dat op de barok volgt, fungeert de schelp als ornamenttaal met het belangrijkste kenmerk: De verdoezeling van grenzen.
Schelpen, ovalen, bloemen en planten krullen asymmetrisch over de grens van wand en zoldering. Strakke, symmetrische tuinen zoals die van Versailles veranderen in een “gevoelig” tuintype met slingerende tuinpaden, beekjes en glooiingen die grenzen ontkennen.
Voor dames wordt de rococomode vrouwelijk en lichtzinnig. De scherpe kleurcontrasten in de barok vervagen tot lichte pasteltinten en veel wit. De japonnen hebben een diep decolleté en worden van soepele zijde gemaakt. En … men gaat het steeds belangrijker vinden om iemands persoonlijkheid aan diens uiterlijk en kleding af te kunnen lezen.